وایر ها یا (high tension cables or spark plug wires) در خودرو نقش انتقال ولتاژ فشار قوی (تا ۴۵۰۰۰ کیلو ولت) از کویل به شمع را دارند. وایرها می‌توانند با هدایت خوب و در کنار ویژگی‌های همچون جلوگیری از عدم انتشار امواج الکترومغناطیسی و تداخل رادیویی ولتاژ جرقه را بهتر هدایت کنند

حتما در ذهن شما این سوال پیش می‌آید، که هر چه مقاومت وایر کمتر باشد بهتر است البته این قضیه تا حدی صحیح است به شرطی بعضی پارامترها در طراحی وایر لحاظ شده باشد. به شما پیشنهاد می‌کنم این مقاله را بخوانید تا دید بازتری نسبت به انواع وایرها داشته باشید.

وایرها باید شرایط زیر را داشته باشند:

1.  برای اجزای الکتریکی مجاور (EMI یا RFI) عدم ایجاد تداخل

2. مقاومت در برابر دمای بالا و داشتن کارایی لازم در دماهای بسیار پایین

3. مقاومت مکانیکی بالا (کششی)

4. هدایت خوب

انواع وایر از نظر تکنولوژی ساخت

(هسته مسی و فولادی) solid core:

این وایرها به وایرهای سیمی معروف هستند. معمولا از مس، یا فولاد ضد زنگ ساخته می‌شوند هدایت بالایی داشته اما به دلیل مقاومت کم باعث ایجاد امواج الکترومغناطیسی و تداخل رادیویی می‌شوند که همانطور گفته شد در عملکرد سیستم‌های الکترونیکی مشکل ایجاد می‌کنند و برای سیستم‌های کاربراتوری که دارای ecu نیستند مناسب هستند. عیب این وایرها این است که نمی‌توانند تداخل‌های فرکانسی و الکترومغناطیسی را سرکوب کنند.
 

سیم‌های دارای هسته کربنی (cabon core)

با نام سیم‌های ابریشمی (دارای پشم شیشه) در بازار شناخته می‌شوند. مغزی آنها از جنس کربن است و به نام سیم‌های مقاومتی یا کربنی نیز معروفند.

سیم‌های مقاومتی از ترکیب کربن و پشم شیشه (فایبر گلاس) ساخته شده‌اند. این وایرها مقاومت بالایی دارند. و دارای مقاومتی حدود ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ هزار اهم در هر ۳۰ سانتی‌متر هستند. این مقاومت بالا به کاهش ایجاد فرکانس‌های رادیویی (RFI) نویز و تداخل الکترومغناطیسی (EMI) ایجاد شده توسط ولتاژ عبوری از سیم کمک می‌کند. اثر این نویز در رادیو به وضوح شنیده می‌شود اما نکته‌ای که وجود دارد این است که این نویز می‌تواند باعث ایجاد اختلال در عملکرد کامپیوتر خودرو (ECU) و سیستم‌های الکترونیکی از جمله سنسورها شود.

ضعف کربن طول عمر پایین آن است که با عبور جریان و حرارت ایجاد شده مقاومت داخلی آن بالا می‌رود و انرژی جرقه کاهش می‌یابد و نیاز به تعویض دارند.
 

این وایرها برای خودروهایی که دارای افتر مارکت مانند سیستم‌های تقویت جرقه زنی با قابلیت مولتی اسپارک مانند MSD هستند، مناسب نیستند چون به دلیل استفاده از جنس کربن و تحمل حرارتی پایین کارایی خود را از دست می‌دهد. تا قبل از ۱۹۸۰ از سیم‌های کربی استفاده می‌شد اما بعد از آن تولیدکنندگان خودروهای ژاپنی طرح و تولید وایرهای مغناطیسی را اغاز کردند.
دارای بوبین یا سیم پیچ یا وایرهای مغناطیسی Spiral
جدیدترین نسل وایرها هستند که به sprial core نیز معروف‌اند. دارای هدایت بالای هستند. و نزد استفاده‌کنندگان خودروهای ریس محبوب هستند.
دارای سیم‌هایی با خاصیت القایی یا مغناطیسی هستند. معمولا هسته‌ای به صورت سیم پیچ از جنس نیکل مس دارند. این ماده مقاومت کمتری نسبت به جریان الکتریکی دارد. به همین دلیل انتقال جرقه بهتری دارند. به دلیل الگوی سیم پیچ مانندی که دارند، مانع از انتشار و ایجاد امواج RFI/EMI می‌شود.
در بعضی مدل‌ها بر روی هادی هسته فریت قرار گرفته که این مدل از وایرها گران هستند. بیش تر تولیدکنندگان از الیاژ مونل (Monel) که دارای درصدی الیاژ مس، فولاد ضد زنگ و نیکل است به عنوان سیم پیچ در نظر می‌گیرند. هادی سیم‌ها از جنس مس، نیکل،قلع یا ترکیبی از آنها ساخته می‌شوند
معمولا این سیم‌ها با عایق سیلیکونی یا (EPDM)(Ethylene Propylene Diene Monomer) یا پوششی از Ethylene Vinyl Acetate ساخته شده‌اند که تحمل حرارتی و مقاومت کششی بالاتری دارند.
جالب است بدانید شرکت msd و Accel وایرهایی از این نسل تولید کرده‌اند که در هر ۱ متر فقط ۱۶۰۰ اهم مقاومت دارند.
 

بررسی لایه‌ها
لایه خارجی (Outer jacket) معمولا از جنس سیلیکون است و هدف از استفاده آن افزایش سختی سیم و حفاظت از لایه‌های داخلی در برابر حرارت، سایش، مواد شیمیایی است.
لایه بافته شده (Braided layer) برای افزایش مقاومت سیم (سختی) از این لایه در سیم به کار رفته و از جنس فایبر گلاس یا پشم شیشه است. این لایه نقش سرکوب کردن امواج RFI را نیز دارد.
عایق (Insulation) وظیفه حفاظت از لایه‌های داخلی را دارد و معمولا از جنس سیلیکون است. همچنین این لایه به کاهش تداخلات الکترومغناطیسی کمک می‌کند.
عایق‌های مرسوم در خودروها بین ۷ تا ۸ میلیمتر است برای خودروهای ریس قطر ۸.۵ تا ۱۰ میلیمتر استفاده می‌شود که قطر عایق بالاتری دارند در نتیجه تحمل حرارتی انها بالا است. وایرها معمولا از لایه‌های مختلفی و با جنس‌های متفاوتی بسته به شرکت سازنده ساخته می‌شوند.
جالبه است بدانید که شرکت Accel وایرهایی تولید کرده تا ۵۰۰ درجه تحمل حرارتی دارند و سر آنها از جنس سرامیک بوده و می‌تواند بیش از ۱۰۰۰ درجه را تحمل کند.



هسته مرکزی:
از الیاف ارامید (Aramid fibers) یا کولار (Kevlar) ساخته می‌شوند. که دارای خاصیت کششی بالا و مقاوم در برابر حرارت هستند.

لایه سرکوب‌کننده امواج (Conductive/suppression layer)
این لایه‌ها برای کاهش تداخل امواح الکترومغناطیسی و رادیویی (EMI/RFI) در بعضی از تولیدکنندگان وایر به کار می‌رود و معمولا هسته‌ای از جنس فریت است.

چه نوع وایری بخریم:
با توجه به نکات گفته شده پیشنهاد ما استفاده از وایرهای سیلیکونی است که ضمن مقاومت کم، سرکوب امواج مزاحم را نیز انجام می‌دهد. هم اکنون در کشور ما تولیدکنندگان، وایرهای سیلکونی را ارایه می‌کنند. طبق استاندارد ISO 3808 که به کلاس‌بندی دمای وایرها اشاره کرده است بهترین کلاس، کلاس F می‌باشد. که همانطور که گفته شده وایرها در کنار ویژگی‌های اصلی باید تحمل حرارتی بالایی داشته باشند.